بازرسی ورودی خازن در تعمیرگاههای درایو صنعتی فقط به اندازهگیری ظرفیت محدود نمیشود. قطعات تقلبی یا ریمارکشده معمولاً با مارک معتبر عرضه میشوند اما مشخصات داخلی آنها با شناسنامه روی بدنه تطبیق ندارد. در شرایط محدودیت واردات، این قطعات بیشتر در زنجیره تأمین معادلهای اروپایی دیده میشوند؛ بنابراین معیار پذیرش باید بر پایه آزمونهای قابل اندازهگیری باشد، نه صرفاً همخوانی برند.
مرز کاربرد این مقاله، بازرسی ورودی قطعاتی است که قرار است در خروجی منبع تغذیه سوئیچینگ یا لینک DC درایو نصب شوند. در این کاربردها، جریان ریپل و ESR نقش مستقیم در عمر قطعه دارند و اشتباه در پذیرش، پس از چند ماه کارکرد خود را به صورت برآمدگی بدنه یا قطع مدار نشان میدهد.
محدوده کاربرد و الزامهای اولیه
بازرسی ورودی برای خازن الکترولیتی آلومینیومی با ولتاژ نامی ۴۰۰ تا ۵۰۰ ولت و ظرفیت ۱۰۰ تا ۴۷۰۰ میکروفاراد، که در لینک DC درایو به کار میرود، باید شامل اندازهگیری الکتریکی و کنترل ابعاد باشد. قطعه باید بدون فرورفتگی، بدون ردپای تغییر شکل بدنه و با مارک حکشده (نه چاپ جوهرافشان روی بدنه قدیمی) ارائه شود. اگر مارک با لیزر یا جوهر تیره روی سطح زبر حک شده باشد، احتمال ریمارک کمتر است.
پنج پارامتر تصمیمگیری
- ظرفیت در فرکانس ۱۰۰ هرتز: مقدار اندازهگیریشده باید در محدوده تلورانس اعلامی (معمولاً ۲۰- تا ۲۰+ درصد) باشد. در قطعه ریمارکشده، ظرفیت واقعی اغلب تا ۳۰ درصد از مقدار درجشده کمتر است.
- ESR در فرکانس ۱۰۰ کیلوهرتز: برای خازن ۴۰۰ ولت و ۲۲۰ میکروفاراد، ESR مجاز معمولاً کمتر از ۰٫۵ اهم است. اگر ESR اندازهگیریشده بیش از ۱٫۵ برابر مقدار مجاز باشد، قطعه رد میشود.
- جریان نشتی پس از ۲ دقیقه اعمال ولتاژ نامی: جریان نشتی نباید از حدود ۳ میلیآمپر به ازای هر ۱۰۰۰ میکروفاراد تجاوز کند. نشتی بالاتر نشانه اکسید داخلی آسیبدیده یا قطعه داغکرده است.
- جریان ریپل مجاز در دمای ۸۵ درجه سلسیوس: مقدار درجشده روی بدنه باید با ریپل مورد نیاز مدار حداقل ۲۰ درصد حاشیه اطمینان داشته باشد.
- کد تاریخ و شماره سری: اگر در یک سری خرید، کدهای تاریخ متفاوت با مشخصات یکسان درج شده باشد، نشانه بازنویسی مارک است.
جدول مقایسه: قطعه سالم یا تأییدشده در برابر تقلبی
| پارامتر | قطعه سالم (تأییدشده هنگام دریافت) | قطعه تقلبی یا ریمارکشده |
|---|---|---|
| ظرفیت در ۱۰۰ هرتز | داخل تلورانس ۲۰- تا ۲۰+ درصد | معمولاً زیر حداقل تلورانس (اغلب ۳۰- درصد یا بیشتر) |
| ESR در ۱۰۰ کیلوهرتز | کمتر از مقدار مجاز دیتاشیت (حدود ۰٫۱ تا ۰٫۵ اهم بسته به ظرفیت) | بیشتر از ۱٫۵ برابر مقدار مجاز |
| جریان نشتی | کمتر از ۳ میلیآمپر به ازای هر ۱۰۰۰ میکروفاراد | نشتی بالا و افزایش سریع با دما |
| ابعاد بدنه | اندازه با مقدار ظرفیت و ولتاژ همخوانی دارد (مثلاً ۳۰×۴۵ میلیمتر) | قطر یا ارتفاع کمتر از حد استاندارد برای همان ظرفیت |
| یکنواختی کد تاریخ | کد تاریخ در سری خرید یکسان است | کدهای تاریخ چندگانه یا ناخوانا |
رویه گامبهگام
- کنترل چشمی بدنه: مارک حکشده، عدم وجود خط خش اضافی زیر مارک، و همخوانی ابعاد با مقدار درجشده.
- اندازهگیری ظرفیت و ESR با پل LCR در فرکانسهای ۱۰۰ هرتز و ۱۰۰ کیلوهرتز قبل از نصب.
- اعمال ولتاژ نامی به مدت ۲ دقیقه با مقاومت محدودکننده جریان، سپس اندازهگیری جریان نشتی.
- مقایسه نتایج با مقادیر جدول بالا. اگر حداقل دو پارامتر خارج از محدوده بود، قطعه رد میشود.
- ثبت نتایج در فرم پذیرش برای هر سری خرید؛ اگر بیش از ۱۰ درصد یک سری مردود شد، کل سری برگشت داده میشود.
معیار پذیرش نهایی و مستندسازی
پذیرش نهایی بر اساس چهار شرط همزمان انجام میشود: ظرفیت داخل تلورانس، ESR کمتر از حداکثر مجاز، نشتی پایین، و همخوانی ابعاد با مقدار درجشده. مستندسازی نتایج برای هر سری خرید ضروری است؛ در صورت بروز خطا در کارگاه، این مستندات امکان ریشهیابی را فراهم میکند. قطعه تقلبی که در یک بازرسی رد میشود، در دمای بالای تابلو یا تحت ریپل زیاد، سریعتر از حد انتظار خراب میشود؛ بنابراین صرفنظر از قیمت، هیچ قطعه مردودی نباید به عنوان معادل جایگزین برند اروپایی در نظر گرفته شود.

AKKN Electronics Iran